Êzidiyên gundê Zevrayê: Cerdevanan gundê me dagir kiriye

  • rojane
  • 09:02 24 Tîrmeh 2023
  • |
img

RIHA - Êzidiyên ku di salên 1980 û 1993'an de li gundê Zevra yê navçeya Wêranşarê koçber bûne, ji ber ku gundê wan ji aliye malbata Karacadag ve ku cerdevaniyê dikin ve hatiye dagirkirin, nikarin lê vegerin. Şêniyên ji gund ên êzidî gotin ew dev jî gundê xwe bernadin û xwestin pirsgirêka wan bê çareserkirin. 

Ji ber şert û mercên siyasî û zext û zoran bi deh hezaran kurdên êzidî neçar man ku koçberî dervayî welat ango Ewropayê bibin. Êzidiyên li gundê Zevra yê bi ser navçeya Wêranşara Rihayê ve jî di salên 1980'an de neçar mane ku koçberî dervayî welêt bibin. Êzidiyên ku li gundê xwe Zevrayê goristanên bav û kalên xwe, dayik û dapîrên xwe, zevî û dîroka xwe li paş xwe hiştin û koçber bûn di van salên dawî de dixwazin vegerin gundên xwe û ji xwe re li ser êrdên xwe xaniyan çêkin û li vir bijîn. Lê gundê Zevra piştî koçberiya êzidiyan ji aliyê cerdevanan ve hatiye dagirkirin û vegera êzidiyan a li gund li wan asteng dikin. Cerdevanan ku dest daniye ser bax, bostan, xanî û erdên êzidiyan nahêlin ku êzidî vegerin gundê xwe. Êzidiyên ji bo bikaribin vegerin gundê xwe mijara navborî bi rûsipiyên Wêranşarê ragihandin. Lê tevî vê yekê jî tu encam bi dest nexistin û serî li dadgehê dan. 
 
Êzidiyan gelek caran hewldan ku li êrdên gundê xwe biçînin lê cardevan û xizmên wan êrişî êzidiyan kirin û xesar gihandin can û malên wan. Her wiha êzidiyan xwest mala şînê li gund çebikin lê ev jî ji aliyê cerdevanan ve hat astengkirin. Êzidiyên ku dixwazin serdana gund û gorên xwe bikin bi êrişan re rû bi rû dimînin. Her sal kevirên goristanên wan ji aliyê cerdevanan ve tên şikandin. 
 
 
Tevî ku piştî êrişan li ser giliyê êzidiyan cerdevan tên girtin jî tu ceza nagirin û ji aliyê serdozgeriyê ve di heman rojê de tên berdan. Êzidiyên ku bi metirsiya êrişan nikarin li gund bimînin, li navçeya Wêranşarê dimînin û an jî dûrî gund ji xwe re xaniyan çêdikin. 
 
Welatiyên êzidî ku bi êrişa cerdevanan re rû bi rû mane ji ajansa me re axivÎn. Êzidiyên ku xwecihê gund in dan zanîn ku tapuyên xaniyên wan ku hatine desteserkirin bi wan re ne û ew dixwazin vegerin ser av û axa xwe. 
 
'NAHÊLIN EM ZEVIYÊN XWE BIAJON' 
 
Îzzeddin Denîz (61) ê li gundê Zevra ji dayik bûye û di sala 1985'an de koçî Almanyayê bûye bi lêv kir ku piştî sala 1993'yan hemû êzidiyan li gund koç kirine û gundê wan hatiye valakirin. Denîz diyar kir ku piştî wan ji gund koç kiriye gundê wan ji aliyê cerdevanên eşîra Şêxan ve hatiye dagairkirin û ev tişt gotin: "Xizmekî me 50 donum erdê xwe firot malbateke Karacadag ku endamê eşîra Şexan in. Pişt re jî hemû eşîra Şêxan li gundê me bi cih bûn. Heta sala 1994'an hemû gundê me ji aliyê eşîra Şêxan ve hat desteserkirin. Ji ber ku xaniyên me vala mabûn hemû hatin di xaniyên me yên ku tapûya wan li ser me ne de bi cih bûn. Di sala 2000'î de me xwest em vegerin gundê xwe û me xwest em zeviyên xwe biçînin lê malbata Karacadag astengî ji me re derxistin. Karkerên ku me girtin jî bi gefa eşîrê re rû bi rû man. Wan ji gund û ser zeviyan qewirandin. Ev 20 sal in wisa astengiyan ji me re derdixînin, lê di van 10 salên dawî de êrişên wan hê zêdetir bûne."
 
'GUNDÊ ME DAGIR KIRIN E'
 
Denîz bal kişand ser bê cezahiştina êrişên cerdevanan û wiha got: "Dema em diçin serdana goristanên xwe êrişî me dikin. Xizmên me yên ku li Ewropa jiyana xwe ji dest didin em dixwazin bînin li gundê xwe veşêrin lê yên ev eşîr dibêjê, 'Ew li Ewropa bi rêxistinê re xebitiye' û îxbar dikin leşker jî tên darbestan vedikin û li cenazeyên me dinêrin. Niha ew di xaniyên me yên tapûkirî de rûdinin, gundê me dagirkirin e. Her çiqas em giliyên êrişkaran dikin û tên binçavkirin jî lê tên berdan. Dozger û dadger tev alîgirên wan in. Ew jî hêza xwe ji çekên dewletê û cerdevaniyê digirin." 
 
'EM ÇAWA DEV JI GUNDÊ XWE BERDIN?'
 
Denîz derbara êrişa dawî ku di rojên borî de li dijî wan pêk hat jî ev tişt anîn ziman: "10 roj berê min xwest zeviya xwe ya ku tapûya wê li ser min e biçînim, asteng kririn. Xwediyê traktorê ku zevî diajot li ser telefonê gef li min xwarin û li gund êrişî min kirin û camên traktorê şikandin. Em dizanin kê ev tehdît kiriye û êrişî wî kiriye lê tevî ku me gilî jî kir di 3 rojan de hat berdan. Yanî di 3 rojan de lêkolîna çi kirin? Çima biryara neşopandinê dan wî? Me xwest em ji xwe re mala şîne çebikin û cenazeyên xwe bînin gundê xwe veşêrin lê êriş kirin nehiştin em li gund mala şînê çêbikin. Dixwazin gundê me tevahî dagir bikin û nehêlin em werin gundê xwe. Di destê wan de çekên cerdevaniyê hene bi wan çekan gefan li me dixwin. Divê ev mesele bê çareserkirin. Em dev ji gundê xwe bernadin. Em ê serî li her derê bidin heta Meclisê jî em ê biçin, em dixwazin vegerin gundê xwe. Heke ew ji xaniyên me derkevin em ê vegerin gundê xwe û ji xwe re jiyaneke nû ava bikin. Banga me ji hemû partiyên siyasî û gelê Wêranşarê re ew e ku vê pirsgirêka me çareser bikin. Banga min li êzidiyan jî; Vegerin gundê xwe, heke em nebin yek em ê biçin yek bi yek. Em çawa dev ji gundê xwe, goristanên dayik û bavên xwe berdin."
 
'POLÎTÎKAYA BERDEWAMIYA ŞENGALÊ YE'
 
Sabrî Yildiz (70) jî destnîşan kir ku zêdetirî 500 sal in êzidî li Zevra dijînê û wiha got: "Dayik û bavên me li ser vê axê mezin bûn. Em jî li ser vê axê mezin bûn, goristanên me li vir in û hê jî yek jî ji me jiyana xwe ji dest dide em li gund vedişêrin. Li gund tapûya 4 hezar donum erdên êzidiyan heye, tenê 50 donum erdê malbata Karacadag ku kirîne heye. Lê di erd û malên me yên bi tapûkirî de bi cih bûne û dernakevin. Di bin navê vî 50 donum erdî de 4 hezar donum erdên me desteser bikin. Vê yekê tu kes qebûl nake. Ev yek jî berdewamiya komkujiya Şengalê ye. Zevra ji wan re nabe mal, ev der êrde me ye, em dev ji erdê xwe bernadin."
 
GEF LÊ TÊN XWARIN
 
Yildiz da zanîn ku ji ber ku ew dixwazin erdê xwe biçînin malbata Karacadag gefan li wî dixwe û got: "Ji ber ku min giliyê sercerdevan Abdulkadîr Karacadag kir, gef li min xwarin. Serdozger ji me re dibêje 'li hev bikin', lê tevî ku çend meh bi ser gilîkirina min re derbas bûne jî tu encamek tune ye. Êdî bila ev bêhiqûqî bi dawî bibe. Em dev ji axa xwe bernadin."
 
MA / Mahmut Altintaş - Emrullah Acar 

Sernavên din

25/07/2023
10:33 Li Zapê şerê dijwar diqewime
10:32 Li Wanê leşkerek bi awayek guman mir
10:31 Lîtreya benzînê bû 36 lîre
10:03 Tecrîda girankirî ket meha 29’emîn: Herî kêm 426 serlêdanên hevdîtinê hatine kirin
09:08 Rojnamevan Baksî: Erdogan destvala ji NATO'yê vegeriya
09:08 Xeber ji Îmraliyê nayê girtin: Divê hemû demokrasîxwaz li dijî tecrîdê rabin
09:07 Dozgeriyê xwest biryara beraetê ya der barê Ûysal de bê xerakirin
09:06 Odûncû: Divê bêhiqûqiya li Îmraliyê bi dawî bibe
09:04 Zimanzan Samî Tan: Divê em daxwaza tunekirina ziman di qirika wan de bihêlin
09:00 ROJEVA 25'Ê TÎRMEHA 2023'YAN
07:56 3 rojnamevan hatin binçavkirin
24/07/2023
22:30 Li Çiyayê Sipêrêzê operasyona leşkerî
19:49 Di civînên gel de berteka ji bo etcrîdê: Divê bêtir bibe rojev
16:59 Dîsa kabloyên Amed Radyoyê hatin dizîn
16:37 Li Şemzînanê teqîn: Cerdevanek mir
16:34 Bi gaza îsotê êrişî gundiyên Akbelenê kirin
15:42 Li Hewagê civîna gel: Divê tecrîd bêtir bibe rojev
14:58 Cerdevanê ku tê îdiakirin ketiye xwarê mir
14:28 Li Akbelenê birîna daran didome, berxwedan mezin dibe
14:23 Hevserokên DBP’ê serdana rojnamevanên ji hepsê hatin berdan kirin
13:47 Encamnameya 'Konferansa 100 Saliya Lozanê' hat eşkerekirin
12:51 50 karkerên DEDAŞ'ê yên li dijî şertên xebatê îtiraz kirin ji kar hatin derxistin
11:22 Hevserokê DFG’ê Altan: Em dikarin rûmeta rojnamevaniyê bi piştevaniyê biparêzin
11:20 Li Tirkiyeyê 'Roja Çapemeniyê': Sansur, tundî, binçavkirin, girtin…
11:07 Li Endonezyayê ferîbotek noqî avê bû: 15 kes mirî, 19 kes winda ne
11:00 Li Amedê daxuyaniya Lozanê: Hebûna gelê kurd û mafên wan nas bikin
10:59 Serokê MHP’yî ku êrişî xebatkarên tenduristiyê kir ji wezîfeyê hat girtin
09:48 Rêxistinên mafên mirovan ji bo Dervîş seferber bûn
09:07 Çîftyurek: Li dijî Lozanan em yekitiyek mayinde ava bikin
09:05 Şagirtên kursên MED-DER’ê: Divê em zimanê xwe ji asîmîlasyonê rizgar bikin
09:04 Li Mêrsînê bikaranîna tiryakê zêde dibe: Rê li ber têkbirina civakê vedike
09:02 Êzidiyên gundê Zevrayê: Cerdevanan gundê me dagir kiriye
09:01 Xwebûnê vê hefteyê bal kişand ser Peymana Lozanê
09:00 ROJEVA 24'Ê TÎRMEHA 2023'YAN
23/07/2023
20:39 Konferansa 'Sed saliya Lozanê' bi dawî bû
20:22 Li Amed, Riha û Stnebolê civînên gel hatin lidarxistin
16:41 17 saziyên medyayê: Divê rojnamevan Şêrwanî bê azadkirin
16:39 Li Semsûrê ji ber bayê konên mexdûrên erdhejê hilweşiyan
16:00 Li Dêrazorê 2 leşkerên Şamê hatin kuştin
15:07 Mûradian: Di bingeha pirsgirêkan de Lozan heye
14:13 Konferansa Lozanê: Têkoşîna jina kurd hate asta pêşengtiyê
13:58 Kovara Jineolojiyê derket
13:36 Ji bo bîranîna Cemîle Çagirga pirtûka çîrokan hate çapkirin
12:46 Li Amedê dê li dijî Lozanê daxuyaniya hevpar bê dayîn
12:45 Li Rihayê bertek nîşanî DEDAŞ’ê dan: Dest ji vê zilmê berdin
12:08 Konferansa Lozanê di Roja 2'yemîn de berdewam dike
11:56 Li Yewnanistanê agir derket: 2 hezar kes hatin tehliyekirin
11:13 Nas: Ev fragman e, em ê bacên hêj zêdetir bibînin
10:50 Rêveberê rêxistina sûc Sedat Şahîn piştî hate berdan çû serdana Bahçelî
10:49 Zem li dermanan jî hate kirin
09:32 Akademîsyen Mukriyan: Gava ewil a Lozaneke nû divê yekîtiya kurdan be
09:04 Parêzer Şahîn: Tu cezayên dîsîplînê nikarin li pêşiya hevdîtinê bibin asteng
09:03 Li Amedê talankirina ekolojiyê
09:02 ‘Heta ku şer bidome wê krîza aborî jî berdewam bike’
09:01 ROJEVA 23'YÊ TÎRMEHA 2023'YAN
22/07/2023
21:37 Rêveberekî Huda Parê hat kuştin
20:57 Di Konferansa Lozanê de peyama ji bo yekîtiya neteweyî
19:19 Meşa Mezin a Lozanê: Em Peymana Lozanê red dikin!
17:59 Dayikên Şemiyê: Em ê dest jê bernedin
16:17 Serokên baroyan: Çalakiya Dayikên Şemiyê rewa ye
16:16 Di çalakiya piştgiriya ji bo Dayikên Şemiyê de 6 kes hatin binçavkirin
15:32 Bi deh hezaran Kurdistanî li Lozanê dimeşin
15:28 Şaredarê Lozanê li Konferansa Kurd e: Em dixwazin rûpelek nû ji bo kurdan vekin
15:10 ÎHD: Divê girtiyê nexweş Kuday demildest bê berdan
14:41 Li faîlên Dundar, Abayay û Aydin hatin pirsîn
14:40 Qeymeqamiyê Festîvala Xweza û Çandê ya Gêxiyê qedexe kir
14:32 Di çalakiya ‘Rûniştina F” de banga ji bo Ozge Ozbek
14:01 Kemal Turkler li ser gora xwe hat bibîranîn
13:50 RAWA: Em ji wêrekiya şervanên kurd îlhamê werdigirin
12:47 Li Zapê 8 leşker hatin kuştin
12:41 Li 8 girtiyên ku têlên rêsayî ji ber paceyê rakirin ceza hat birîn
12:31 Êrişî çalakiya Dayikên Şemiyê hate kirin: Hiqûq û destûra bingehîn nîne
12:01 104 kesan kampanya ‘Ji Merdan Yanardag re azadî’ dan destpêkirin
11:22 Leşkerek li başurê Kurdistanê hat kuştin
11:05 Serlêdanên pêşbirka Xelatên Rojnamevaniyê ya Mûsa Anter dest pê kir
10:13 Li bazarê fiyet zêde dibin, welatî kîloyên tiştan kêm dikin
10:00 Li Îmraliyê dîsa 'cezayê dîsiplînê' hat birîn
09:43 Rojnamevan Aykol: Welatên YE’yê Tirkiyeyê naxwazin
09:11 Temellî: Lozan belgeya neçareseriyê ye
09:07 Doza der barê mirina girtî Yilmaz Ekîncî de: Delîl nehatin hesibandin, kiryar beraet kirin
09:07 Projeya GES'ê ya Kalyon Holdîngê gundiyan neçarî koçberiyê dike
09:06 Serokê ÎHD’a Wanê Dûrmaz: Têkoşîna li dijî tecrîdê şert e
09:06 Civînên jinûve avakirinê didomin: Yekane daxwaza gel azadî ye
09:00 ROJEVA 22'YÊ TÎRMEHA 2023'YAN
21/07/2023
23:35 Li Qoserê mirineke biguman
21:29 Dadgeha Bilind cezayê ku di doza Ozgur Gundemê de hatibû birîn pesend kir
20:18 2 ciwanên ku di bîranîna Komkujiya Pirsûsê de hatibûn binçavkirin hatin girtin
19:18 Saziyên Amedê serdana rojnamevanên hatin berdan kirin
18:24 KCD'ê êrişên li ser êzdiyan şermezar kir
16:57 DEDAŞ’ê piştî çalakiya karkeran daxuyanî da
16:25 Di nava cilên ku bi kargoyê hatin şandin de amûra şopandinê derket
15:54 Li Mêrdînê nan hat bihakirin
15:19 OHD’ê giliyê leşkerên îşkencekar kir
14:08 Karkerên DEDAŞ’ê: Bila daxwazên me bên qebûlkirin
13:37 Di doza malbata Dîrîl de cezayê muebedê li Apro Dîrîl hate birîn
13:20 Li dijî Zapê û Metînayê êrişek nû hat destpêkirin
13:09 Rojnamevanê ku Barzanî rexne kir hat revandin
12:34 Îdianameya rojnamevan Muftuoglû û Yilmaz hat amadekirin
12:13 Malbata Ocalan û malbatên her sê girtiyan ji bo biçin Îmraliyê serlêdan kirin
12:08 Dîroknas Kieser: Erdogan bi berovajîkirina Lozanê civakê dixapîne