Roja Şanoyê ya Cîhanê: Lîstikvanên kurd li dijî qedexeyan têdikoşin

img

AMED - Lîstikvanê Şanoya Bajar a Amedê Omer Şahîn got ku ew Roja Şanoyê ya Cîhanê bi qedexeyan pêşwazî dikin û wiha got: “Ev qedexe, polîtîk in. Li dijî van qedexeyan jî berxwedaneke dîrokî tê raberkirin.” 

 
Yekitiya Şanoyan a Navneteweyî ya di bin sîwana UNESCO’yê de di sala 1961’ê de 27’ê Adarê weke “Roja Şanoyê ya Cîhanê” ragihand û ji wê dîrokê heta niha ev roj ji hêla lîstikvanên şanoyê û şanohezan ve tê pîrozkirin. Li Tirkiyeyê zext û qedexeyên li dijî şanoyê roj bi roj zêde dibin. Herî zêde jî şanoyên kurdî rastî van qedexe û qedexeyan tên. 
 
Di salên berê de qeyûman tevahiya saziyên çand û hunerê girtin. Yek ji mînakên vê jî Şanoya Bajar a di bin sîwana Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê de bû. Her wiha li Êlihê jî Şanoya Bajar a Şaredariya Êlihê hate girtin, li wanê Koma Şanoyê ya Navenda Çandê ya Nûdayê ya girêdayî Şaredariya Bajarê Mezin a Wanê ku xebatên şanoya bi kurdî dikir, ji hêla qeyûm ve hate belavkirin. 
 
Lîstikvanên şanoyê yên ku qeyûmê Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê ji kar avêtibûn, dev ji têkoşîna xwe bernedan û di sala 2017’an de Şanoya Bajar a Amedê ava kirin. Her wiha Şano Ar, Teatra Jiyana Nû (Stenbol) û Teatra Mencel (Wan) û gelek komên din jî xebatên xwe biisrar domandin û bi lîstikvanên xwe hêj li ser dikê ne. Li dijî van israran, her wiha qedexe jî di meriyetê de ne. Herî dawî lîstika Şano Arê ya “Qral û Travis” di 11’ê sibatê de li Dîlokê, di 17’ê sibatê de jî li Agiriyê hate qedexekirin. Lîstik, herî dawî ji hêla qeymeqamtiya Şîşlî ya Stenbolê ve bêyî hincetek were nîşandan hate qedexekirin. Kedkarên şanoya kurdî tevî hemû zext û astengkirinan jî hewl didin bi hunera xwe bersivê bidin. 
 
Lîstikvanê Şanoya Bajar a Amedê Omer Şahîn bi boneya Roja Şanoyê ya Cîhanê tiştên dijîn vegot. 
 
PÎROZBAHÎ Û XEBATÊN DI BIN ZEXTAN DE 
 
Omer Şahîn anî ziman ku mîna hemû neteweyên din, ew jî 27’ê Adarê Roja Şanoyê ya Cîhanê bi zimanê xwe pîroz dikin û şanoya kurd ji roja hatiye avakirin heta niha rastî her cureyên qedexeyan hatiye. 
 
Şahîn, wiha domand: “Roja ku me çavê xwe vekirî heta niha em di bin zexta serdestan de ne. Em bi zimanê xwe yê dayikê şanoya kurdî dikin. Mîna her sal, îsal jî em ê 27’ê Adarê di bin zextan de pîroz bikin. Îro ne tenê ji bo şanoyê, ji bo hemû cîhanê rojeke girîng e. Ji ber ku ji dîrokê ve bingeha gelek beşên hunerê ji şanoyê tê. Lê mixabin ev demekî dirêj e li Kurdistanê em vê rojê di bin şert û mercên pir cuda de pîroz dikin. Hêvîdarim di rojên pêş de zextên li ser şanogerên kurd û şanoyê bi dawî bibin û em jî mîna li her devera cîhanê bi awayeke azad û bicoş vê rojê pîroz bikin.” 
 
Bi domdarî Şahîn zext û êrişên li ser şanoya kurd weke “qedexe û zextên polîtîk” nirxand û wiha pê de çû: “Hîç tu kes nikare bibêje şanoya kurd bi sedemên krîmînal an jî sedemên cuda tên qedexekirin û şanoger bi van sedeman tên cezakirin. Ev yek bingeha xwe ji dîroka Rojhilata Navîn digire. Weke ku gelê me jî pê dizane, ev demekî dirêj e li vê erdnîgariyê pirsgirêka kurd heye. Dikare bi gelek sedemên cuda were vegotin lê sedema esasî ya qdexekirina şanoya kurdî, polîtîk e.” 
 
ARMANCEKE LÎSTIKÊN ME HEYE: GEL ŞIYAR DIKE 
 
Di berdewamê de Şahîn daxuyand ku şano jî mîna beşên din ên hunerê xwedî disiplînekê ye û weke xebateke entelektuelî tê domandin. Şahîn, wiha dirêjî da axaftina xwe: “Dema em şanoyê dikin, em ne tenê weke pêşandaneke ku temaşevan lê temaşe bikin dikin. Armanceke lîstikên me heye. Em plansaziyên xwe yên şanoyê li gorî sosyolojiya vê erdnîgariyê, di dîroka wê de çi heye em li gorî wê çêdiki. Bêguman gelê ku van lîstikan temaşe dike, ji hêla ziman, çand û dîroka xwe bêhtir serwext dibe. Em hemû pirsgirêkên vê erdnîgariyê bi rêya şanoyê vedibêjin. Ev jî bi kêrî îktîdarê nayê. Ji ber ku serdest dixwazin gel nezan be, têgehiştî nebe û hay ji rastiya xwe ya dîrokê nebe. Heke gel wisa bibe, wê demê serdest jî dê bikarin bi her awayî polîtîkayên xwe bidomînin. Şano tam jî di vê kêliyê de dikeve dewrê. Şano vê polîtîkayê têk dibe, gel şiyar dike, ziman, çand û rastiya dîrokî û roja me bi bîra wan tîne. Ev yek jî ji bo dewletê dibe tevlihevî.” 
 
Şahîn, destnîşan kir ku lîstikên wan zêdetir li Tirkiyeyê tên astengkirin û wiha derbirî: “Em jî rastî van tênn. Li Stenbol, Êlih û Amedê gelek caran lîstikên me hatin qedexekirin. Ji bo lîstikê saetek dimîne ku qedexe dikirin. Di rojên pêş de her kes dê mafdariya me bibîne û bizane bê ka em karekî çawa pîroz dikin. Em xebatên xwe yên hunerî tevî gelê xwe didomînin. Lewma jî kesên ku dîrok dê wan mehkûm bike em nînin. Kesên lîstikan qedexe dikin û pêşiya şanoya kurdî digirin dê ji hêla dîrokê ve bên darizandin.” 
 
‘EV 30 SAL IN EM LI DIJÎ ZEXTAN LI BER XWE DIDIN’ 
 
Şahîn, bi lêv kir ku tevî hemû zextan jî şanoya kurdî paşvegavê naavêje û wiha dom kir: “Bi rastî jî di vê pêvajoyê de şanoya kurdî û lîstikvanên kurd bi tu awayî ji sekna xwe tawîz nedan û paşvegav neavêtin. Hemû şanogerên kurd karekî pir binirx kirin û divê bên pîrozkirin. Ev yek ji bo me gelek girîng e. Gelo dema şano tê qedexekirin ev şanoger çima li ber xwe didin û dev ji xebatên xwe bernadin? Divê şanoger li ser girêdana şanoya kurdî lêkolînê bike. Em di nava vê pêvajoyê de ne lewma nikarin ji derve lê binêrin. Li gorî min bi taybet jî ev 20-30 sal in em di nava berxwedaniyekê de ne. Em çima dev ji şanoya kurdî bernadin? Ji ber ku em bi vî zimanî diaxivin. Em bi rêya vê hunerê xwe pêş dixin. Em bi vî ziman û hunerê hebûna xwe didomînin. Êdî tu kes nikare ji tu kesekî re bibêje ‘bi zimanê xwe neaxive, karê xwe neke.’ Ev yek faşîzm e. Divê mirov li dijî vê li ber xwe bide.” 
 
XWEDÎDERKETINEK LI ŞANOYA KURDÎ HEYE
 
Lîstikvan Şahîn da zanîn ku weke şanogerên kurd tenê daxwaza wan a ew e ku bi zimanê xwe şanoyê bikin û axaftina xwe wiha qedand: “Gel dibîne ku zilm li me tê kirin û bi hatina şanoyê xwedî li me derdikeve. Ev xwedîderketin tenê bi hatina lîstikan bisînor nîne; bi rexne û pêşniyarên xwe jî her tim dibêjin ku dê me bişopînin û temaşe bikin. Di demên ewil de ji hêla temaşekirinê ve me pirsgirêk dijiyan lê niha êdî temaşevan di ferqa şanoya kurdî de ne. Mirov dikare bibêje bandora medyaya dijîtal jî li ser vê pêşketinê heye. Gelê me ji me haydar e, şanoya kurdî dizane û xwedî lê derdikeve. Em ji vê rewşê gelek memnûn in. Li gorî min şanogerên kurd êdî dev ji karê xwe bernadin. Erê rast e pirsgirêkên cuda hene; dibe ku pirsgirêkên aboriyê hebin ji ber ku qadeke zêde populer nîne. Lewma jî pêdivî bi piştgiriya temaşevan û aboriyê heye. Di wê baweriyê de me ku dê tevahiya van pirsgirêkan di demekî kin de çareser bibin. Gelê me jî dê her tim bi şanoya kurdî re be. Em jî dê girêdana xwe heta dawiyê biparêzin.” 
 
MA / Eylem Akdag
 

Sernavên din

23/06/2024
12:11 Rastî û hûrguliyên piştî şewatê
12:09 Li Şirnexê wesayîta cerdevanan qeza kir: Cerdevanek mir
11:32 Bîlançoya cejnê: Di 8 rojan de 68 kes mirin
11:25 Li xaka kurdan nêzikatiya cotstandartî
10:56 Li dijî Starbucks û Burger Kingê êriş hate kirin
10:52 Di berxwedana li dijî qeyûm de qonaxeke nû: Ji Stenbolê heta Colemêrgê Meşa Rêzgirtina ji bo Îradeyê
10:20 Pêşrapora têkildarî şewatê: Li Mêrdînê beşa tedawiya şewitînê nîne
09:34 Hejmara 69’an a Kovara Jînê derket
09:23 Li Îzmîrê du xwişkan bi awayekî guman jiyana xwe ji dest dan
09:14 Gundiyên bertek nîşanî walî dan hatin derbkirin: Walî neçar ma ji gund derkeve
09:05 Li Mêrsînê cînayet: Pergal kuştina jinan teşwîq dike
09:02 Çalakiya girtiyan a bi daxwaza azadiya Abdullah Ocalan 210 roj li pey xwe hişt
09:01 Li Rihayê 57 donim zevî ji ber stûnên ceryanê bûye arî!
09:00 ROJEVA 23’YÊ HEZÎRANA 2024’AN
22/06/2024
23:28 Nobeda li Stenbolê di roja 15'emîn de ye
23:17 Di çalakiyên nobetê de banga ‘vîna gel nas bikin’
22:45 Li 8 gundên Hezexê şewat çêbû
21:01 Ji ber bombebaranê li Mawayê şewat
19:29 Li gelek deverên Geverê operasyona leşkerî hat destpêkirin
16:44 Li Dêrikê ji bo şerê malbatan mezin nebe bang li siyasetmedaran hat kirin
16:20 DEDAŞ’ê giliyê wî welatiyê ku wê berpirsiyar nîşan dabû kir
16:05 Jinan li Baselê 1300 name ji CPT’ê re şandin
16:02 Li dijî cezayê darvekirina lawê xwe banga xwedî derketinê kir
15:30 Cezayê darvekirinê yê repbêj Tumac Salihî hat betalkirin
15:29 Xwestin girtiyên nexweş Ozbay û Taşar bên berdan
15:08 Şewata ku li Bismilê derket hat kontrolkirin
14:49 Ji 3 bajaran bang kirin: Bila winda bên dîtin û kujer bên darizandin
13:54 Hevşaredarê Şemrexê ku 10 xizmên wî di şewatê de mirin: DEDAŞ li vir pirsgirêkek mezin e
13:18 Dayikên Şemiyê li aqûbeta Mehmet Zekî Dogan pirsîn
13:13 DBP û DEM Parti li herêma şewatê ye: Berpirsiyar DEDAŞ e, bila ev der wek ‘herêma afetê’ bê ragihandin
13:11 Dîrekên ku DEDAŞ’ê digot ‘tune’ ne hemû li cihê şewatê ne
12:24 Şahidê ku meta wî şewitî ye: Bila derewan nekin sedema şewatê ceyran e
12:13 Hêzên Îranê kolberek kurd qetil kirin
11:40 Baroya Amedê giliyê parvekirinên nijadperest kir
11:16 Wezareta Karên Navxweyî: Me sedema şewatê tespît nekir
11:10 Li Hîlwanê du malbatan li hev xist: 3 mirî 4 birîndar
10:47 Hejmara miriyên şewatê gihîşt 14 kesan
10:36 Cenazeyê Erdemcî di dorpêça polîsan de hat veşartin
10:32 Guneş: Leşkeran rêya diçû herêma şewatê girtibûn hawar negihîşt wir
09:18 Ji CHP'ê banga mitînga 'em ê rê nedin qeyûm': Em dikarin bi têkoşîna hevpar ji heq wê derên
09:05 Çalakiya girtiyan a 'Ji Abdullah Ocalan re azadî' didome
09:04 'Heya tecrîd ranebe em ê têbikoşin'
09:02 Li nexweşxaneya bajêr îdiaya 'destavêtinê'
09:00 ROJEVA 22'YÊ HEZÎRANA 2024'AN
08:44 Zeynep Ozkan a li Mawayê jiyana xwe ji dest dabû hat veşartin
08:16 Şewata li herêma Omeriyan hat vemirandin
08:03 Hejmara miriyên şewata Çinarê û Şemrexê gihîşt 13 kesan
21/06/2024
23:59 Navê kesên di şewatê de jiyana xwe ji dest dan
23:59 Hejmara qurbaniyên şewatê bû 12
23:11 Nobetên li ber şaredariyan didomin
20:24 Cenazeyên kesên ku li Mawayê jiyana xwe ji dest dan ji nexweşxaneyê hatin girtin
20:15 4 welatiyên ku di şewatê de jiyana xwe ji dest dan hatin definkirin
20:06 Çalakiyên 'Deng bide azadiyê': Heya tecrîd ranebe wê têkoşîn bidome
18:22 Rêveberê DEM Partiyê yê Gimgimê jiyana xwe ji dest da
18:17 Hevserokên Giştî yên DEM Partiyê: Em ê birînên xwe bi hev re bicebirînin
16:09 Hejmara qurbaniyên şewatê bû 11 kes
15:50 Hasan Demîr ê di şewatê de birîndar bûbû wefat kir
15:47 Şewata li Artûklû û Şemrexê hat kontrolkirin
15:39 Berdana girtiyê 30 salî 9 meh hat taloqkirin
15:18 Ji girtiyên 1’ê Gulanê 6 kes hatin berdan
14:34 Şeniyên gundê Tobiniya şewitî: Sedema şewatê DEDAŞ û qereqol in
14:29 Têkildarî şewatê lêpirsîn hat destpêkirin
14:23 Li Erxeniyê zeviyên çandiniyê şewitîn
13:53 Ji bo tedawiya sewalên birîndar bang li beytaran hat kirin
13:49 Li Çiyayê Mawa operasyon û şer berdewam dike
13:19 Şewat li qada 66 kîlometre belav bûye
13:18 Şahidê şewatê: Heke zû mudaxile bihata kirin wê ewqas mirov nemirina
12:29 DEM Partî: Carek din desthilatdarî û dewlet ne li cem gel bû
11:48 Baroya Amedê têkildarî şewatê gilî kir
11:29 Girtiyê ku zor lê hat kirin qenata xwe ya der barê Ocalan de eşkere bike berdana wî hat taloqkirin
10:53 Rewşa dawî: Şewat vemirî, xebatên sarkirinê didomin
10:15 Bîlançoya şewatê: 5 mirî, 10 jê giran 44 kes birîndar bûne
09:41 'Heta azadiya Ocalan em li qadan in'
09:40 Çalakiya girtiyan a 'Ji Abdullah Ocalan re azadî' berdewam dike
09:03 2 welatiyên di şewatê de mirin hatin veşartin
09:02 Li Cizîrê di nava 4 mehan de 6 jin hatin qetilkirin
09:00 ROJEVA 21'Ê HEZÎRANA 2024'AN
08:45 Şewatê heta serê sibehê berdewam kir: Rayedar şeveqê hatin cihê bûyerê
07:58 Li Çinarê û Şemrexê herî kêm 6 kesan jiyana xwe ji dest dan
02:32 Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê rêveberiya krîzê ava kir
00:42 Şewata ku li Şemrexê çêbû gihaşt jîngehan: Mirî û birîndar hene
20/06/2024
22:32 Berxwedan didome: Em ê rê nedin xespê
21:22 Li Wanê çalakiya nobedê hat destpêkirin
20:59 Înîsyatîfa Malbatên Pirûsê: Em dest ji têkoşîna xwe ya ji bo edaletê bernedin
20:24 Wê ji bo Pîroglû şandeyek biçe Sirbistanê
17:22 6 roj in tu agahî ji Emînî nayê girtin
16:31 Li Peravên Kanaryayê cenazeyê 5 koçberan hat dîtin
16:21 Operasyona li Çiyayê Agiriyê didome
16:13 Bi girseyî serdana Ozhanê ku piştî 30 salan ji girtîgehê derket hat kirin
15:57 Îşkence li 4 ciwanên ku xwestin derbasî Tirkiyeyê bibin hat kirin
15:53 Çiyayê Mensûrê hat bombebarankirin
15:50 Li Geverê jinek hat kuştin
14:11 Dola Qeşûrayê hat qedexekirin
13:51 'Nayê qebûlkirin ku li ser jiyana penaberan bazarî bê kirin'
13:15 Li Amedê trên li wesayîtekê qelibî: 2 kes birîndar bûn
13:10 Li Qabilcewazê mirineke biguman
13:05 Banga ji bo 'Em rê nadin qeyûm': Roj roja bilindkirina têkoşîna yekbûyî ye
12:02 Karkerê sondajê di bin axê de ma û jiyana xwe ji dest da
11:55 Bîlançoya 5 rojên betlaneya cejnê: 36 mirî, 6 hezar birîndar
11:27 'Wezîrê Dadê ji bo çareseriya pirsgirêkên li girtîgehan tu dîrok neda’